Iedereen wacht op Het Licht

Het is de eerste regel van “Sonne”

Ik bekijk de bijbehorende videoclip van Rammstein voor de zoveelste keer, zowel de tekst als het beeld zit vol met symboliek en metaforen. Omdat ik daarvan houd kan ik me er heerlijk in wentelen. Zozeer zelfs dat ik metaforen vermoed waar deze er niet zijn, maar wat geeft dat. Wat de werkelijke boodschap is, zo die er al is, zullen we nooit weten. Zangers, dichters en schrijvers beschermen graag hun zo kwetsbare geesteskinderen.

Rammstein en de zon.

De zon komt er zo nu en dan bekaaid vanaf bij de jongens van metaal. In een interview vertelde zanger Till Lindemann dat het lied oorspronkelijk was bedoeld voor een videoclip over een bokser. Dat is merkwaardig, als je de eerste regels van Sonne  beluistert waarin Lindemann zingt  dat ‘iedereen aan het wachten is op het licht en over het bang en niet-bang zijn.’

Die eerste twee regels voor een topbokser: dat zou nog kunnen maar daarna heeft Lindemann het over de zon die vannacht niet onder zal gaan. Dat roept andere beelden op.
Rammstein is in het verleden beschuldigd van nationaalsocialistische sympathieën. Of de leden van Rammstein van een nationaalsocialistische omarming genieten is niet geheel logisch aangezien één van de bandleden een joodse vriendin had en de bandleden dit zelf ook ten stelligste ontkennen: ze noemen zichzelf apolitiek.

Dat Rammstein deze omarming van zich af wilde schudden, door de videoclip aan een bokser te gunnen is geen slecht idee want de tekst ademt het donkerste wat de mensheid kan voortbrengen. En van het donkerste wat we ons kunnen voorstellen is genoeg te vinden in de wortels van de Germanen. Wie daarbij twijfelt aan hun bedoelingen kan ook even dit interview van Arnon Grunberg bekijken.

De zon en ideologie.

De videoclip is aan de bokser voorbijgegaan en uiteindelijk vormt het sprookje van sneeuwwitje en de zeven dwergen het decor waar Sonne vertolkt wordt. Lindemann, die als een zwartgeblakerde mijnwerker met een enorme boorhamer in het donker van een bloedhete mijn goud aan het delven is, zingt dat de zon uit zijn ogen schijnt. Een grappige tegenstelling, die ook niets met boksen te maken heeft.

De swastika, het door de Nazi’s gebruikte eeuwenoude symbool, is het teken van de zon. Een teken ook van een eeuwigdurend leven. Bij het horen van die eerste vier regels en het zien van de video over “the making of Sonne” krijg je eerder het beeld van Hitler, die op de Theresienwiese in München in zijn redevoeringen als leidend licht oreerde over de schepping van Het Derde Rijk.

“Ein Reich, in dem die Sonne nie untergeht”

Dat dit Derde Rijk (de quote is oorspronkelijk van Karel V) geen lang leven beschoren is en billenkoek krijgt van een ander (nog groter en machtiger) rijk, wordt mooi uitgebeeld in de videoclip. De zeven dwergen gaan over de knie bij sneeuwwitje, en die laat zich voortaan als een decadente bourgondiër voeren en verzorgen door de dwergen die haar aanbidden.

IJsgezichten & Greed

“Wenn sie aus den Fäusten bricht, Legt sich Eis auf das Gesicht”

Een duidelijkste aanwijzing dat het lied niet gaat over een onschuldige bokser maar over het neo-fascisme, zeker als je hoort hoe Lindemann de tweede regel zingt.
Wanneer het geweld uit de vuisten breekt kunnen de daders alleen nog maar onverschillig blijven en kijken: zoals de beulen in de concentratiekamp van Auschwitz, zoals de nazi’s tijdens de redevoeringen van hun grote voorganger, hun grote licht. Zoals de bankiers als ze kijken naar die zinloze protesten van de massa tegen hun inhaligheid. Als je het leed wat je anderen toebrengt tot je laat doordringen dan kan je zelf niet meer leven. Een ijsgezicht is je enige redding.

Lindemann zingt in het volgende couplet over de zon die nu uit zijn handen schijnt en die je kan verbranden en verblinden. Dan gaat het niet meer over een ideologie maar over geld, goud en hebzucht. Over het omarmen van de Amerikaanse consumptiecultuur bracht Rammstein eerder al een videoclip uit: America.

Sneeuwwitje (of de vleesgeworden Amerikaanse consumptiemaatschappij) sterft uiteindelijk aan een overdosis goud. Het goud wat de zeven dwergen dag in dag uit gedolven hebben maar wat ze meteen weer moesten inleveren bij de ijskoningin. Dat doet denken aan die 1% die al het wereldkapitaal naar zich toe trekt, doet denken aan de bankmagnaat die ten onder gaat aan zijn eigen hebzucht en de mensheid in zijn ondergang met zich meetrekt.
Maar de dwergen zijn afhankelijk van sneeuwwitje, dus dragen ze haar naar een bergtop waar ze haar doodskist plaatsen aan de voet van de boom des levens. Daar houden ze hun wake, desnoods tot in eeuwigheid.

Sprookjes

Het Rammstein sprookje van sneeuwwitje en de zeven dwergen is het sprookje van de mensheid. De hang tot zelfvernietiging druipt ervan af, laat de zeven dwergen in tranen huilen om de dode zon die door begeerte stierf. Totdat de vrucht van de boom des levens valt, de vrucht van het eeuwige leven, en het sprookje weer opnieuw begint. En nu, zoals de  toetsenist in “the making of Sonne” zegt: nog veel erger.

Met wat fantasie zijn er andere metaforen uit te halen. Lindemann zingt over de zon, de helderste ster van allen, die nooit uit de hemel zal vallen. In de videoclip is het ook niet de ster die valt, maar de appel, die de dodenwereld verbrijzelt. De appel wordt gevangen door sneeuwwitje die prompt uit haar graf herrijst.

Meer sinister is de gedachte dat het rijk waar zon nooit ondergaat  (waar Hitler zo van droomde) al een feit is. Zeker als de wereld de EU en de VS toestaan om verdragen te gaan sluiten waarbij men de toch al glorieus heersende elite nog meer goud in de handen gaat geven. Verdragen waarbij mega-corporaties boven de wet kunnen opereren, waardoor zij de nieuwe wereld kunnen besturen. En die arme dwergen nog meer kunnen afpeigeren.

Fascisme & Het Licht

Rammstein speelt het spel subtiel: fascistische symbolen en gedachtegoed gebruiken om de geur van de altijd rottende mensheid bloot te leggen. Fascisme is ook in de nieuwe wereldorde een feit: één partij of persoon heeft alle macht. Sneeuwwitje als symbool voor de bankier, voor Amerika, voor de EU, voor de despoot en voor greed. Voor de leider, de man (het is altijd een man) die aan de touwtjes trekt.

Maar dit alles is onze eigen schuld: wij zitten immers allemaal te wachten op dat licht.
Het Licht (die Sonne) dat ons zal leiden (omdat we dat zelf niet kunnen) terwijl we geen genoegen wilden nemen met het licht dat er al was. Als iets geleid wil worden zal er altijd een leider gevonden worden, of dat nou een god, een despoot of het licht is.

Het licht dat nooit uit de hemel zal vallen, zingt Till Lindemann, alhoewel: je zou verwachten dat het een zekerheid is dat de zon nooit uit de hemel valt, het is aan het menselijk vernuft te danken (en verbijsterend) dat die dat dan toch doet. De zon is niets anders dan een uit de hand gelopen waterstofbom. De rush waarmee de Amerikanen het bezette Europa bevrijden is niet alleen ingegeven uit nobele motieven maar ook uit het feit dat de de Russen enorme haast maakten met de inname van Het Derde Rijk. Een wedloop die leidde tot een heksenjacht op de atoomgeleerden in dienst van Hitler, en wellicht op de atoomboom zelf waarvan gezegd wordt dat Het Derde Rijk deze op een haar na klaar had. Een verwoestende zon die uit de hemel viel.

“Und die Welt zählt laut bis zehn” zingt Lindemann. Totdat zij zichzelf uitgeteld heeft, haar eigen sprookje opblaast en de appel van de boom valt.

“Aus”

Om met de laatste woorden van Lindemann te spreken: “Aus.”
In het sprookje van Rammstein is de appel (symbool van de verleiding, hebzucht of “greed”) de metafoor voor de bom, een wapen dat enkel geschapen is uit (machts)wellust. Een metafoor die Adam &  Eva eerder uit het paradijs verdreef.
Het licht, de aanbidding van het dwaallicht, de drang om te leven die uiteindelijk leidt tot zelfvernietiging, het lijden, de zelfschepping en de zelfvernietiging: het zijn universele thema’s die heilsoldaat en romanticus Lindemann mooi verpakt heeft in een realistisch sprookje. Als het waar is.

Reacties zijn gesloten.

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑